Mga Kawikaan 3

Kabanata 3

א בְּ֭נִי תּוֹרָתִ֣י אַל־תִּשְׁכָּ֑ח וּ֝מִצְוֺתַ֗י יִצֹּ֥ר לִבֶּֽךָ׃
1 Anak ko, huwag mong kalimutan ang aking aral, at ingatan ng iyong puso ang aking mga utos;
ב כִּ֤י אֹ֣רֶךְ יָ֭מִים וּשְׁנ֣וֹת חַיִּ֑ים וְ֝שָׁל֗וֹם יוֹסִ֥יפוּ לָֽךְ׃
2 Sapagkat haba ng mga araw, mga taon ng buhay, at kapayapaan ang idaragdag nila sa iyo.
ג חֶ֥סֶד וֶאֱמֶ֗ת אַֽל־יַעַ֫זְבֻ֥ךָ קָשְׁרֵ֥ם עַל־גַּרְגְּרוֹתֶ֑יךָ כָּ֝תְבֵ֗ם עַל־ל֥וּחַ לִבֶּֽךָ׃
3 Huwag kang iiwan ng kagandahang-loob at katotohanan; itali mo ang mga ito sa iyong leeg, isulat mo ang mga ito sa tapyas ng iyong puso.
ד וּמְצָא־חֵ֖ן וְשֵֽׂכֶל־ט֑וֹב בְּעֵינֵ֖י אֱלֹהִ֣ים וְאָדָֽם׃ (פ)
4 At sa gayon ay makasusumpong ka ng biyaya at mabuting pang-unawa sa paningin ng Diyos at ng tao.
ה בְּטַ֣ח אֶל־יְ֭הוָה בְּכָל־לִבֶּ֑ךָ וְאֶל־בִּֽ֝ינָתְךָ֗ אַל־תִּשָּׁעֵֽן׃
5 Magtiwala ka sa Walang-Hanggan nang buong puso mo, at huwag kang manalig sa sarili mong pang-unawa.
ו בְּכָל־דְּרָכֶ֥יךָ דָעֵ֑הוּ וְ֝ה֗וּא יְיַשֵּׁ֥ר אֹֽרְחֹתֶֽיךָ׃
6 Sa lahat ng iyong mga daan ay kilalanin mo Siya, at Siya ang magtutuwid ng iyong mga landas.
ז אַל־תְּהִ֣י חָכָ֣ם בְּעֵינֶ֑יךָ יְרָ֥א אֶת־יְ֝הוָ֗ה וְס֣וּר מֵרָֽע׃
7 Huwag kang maging marunong sa iyong sariling paningin; matakot ka sa Walang-Hanggan at lumayo ka sa kasamaan.
ח רִ֭פְאוּת תְּהִ֣י לְשָׁרֶּ֑ךָ וְ֝שִׁקּ֗וּי לְעַצְמוֹתֶֽיךָ׃
8 Ito'y magiging kagalingan sa iyong pusod, at pampasariwa sa iyong mga buto.
ט כַּבֵּ֣ד אֶת־יְ֭הוָה מֵהוֹנֶ֑ךָ וּ֝מֵרֵאשִׁ֗ית כָּל־תְּבוּאָתֶֽךָ׃
9 Parangalan mo ang Walang-Hanggan sa pamamagitan ng iyong kayamanan, at ng unang bunga ng lahat ng iyong ani.
י וְיִמָּלְא֣וּ אֲסָמֶ֣יךָ שָׂבָ֑ע וְ֝תִיר֗וֹשׁ יְקָבֶ֥יךָ יִפְרֹֽצוּ׃ (פ)
10 At sa gayon ay mapupuno nang sagana ang iyong mga kamalig, at aapaw ng bagong alak ang iyong mga pisaan ng ubas.
יא מוּסַ֣ר יְ֭הוָה בְּנִ֣י אַל־תִּמְאָ֑ס וְאַל־תָּ֝קֹ֗ץ בְּתוֹכַחְתּֽוֹ׃
11 Anak ko, huwag mong itakwil ang pagdisiplina ng Walang-Hanggan, at huwag kang mayamot sa Kanyang pagsaway;
יב כִּ֤י אֶ֥ת אֲשֶׁ֣ר יֶאֱהַ֣ב יְהוָ֣ה יוֹכִ֑יחַ וּ֝כְאָ֗ב אֶת־בֵּ֥ן יִרְצֶֽה׃
12 Sapagkat ang iniibig ng Walang-Hanggan ay Kanyang sinasaway, gaya ng isang ama sa anak na kanyang kinalulugdan.
יג אַשְׁרֵ֣י אָ֭דָם מָצָ֣א חָכְמָ֑ה וְ֝אָדָ֗ם יָפִ֥יק תְּבוּנָֽה׃
13 Mapalad ang taong nakasumpong ng karunungan, at ang taong naglalabas ng pang-unawa.
יד כִּ֤י ט֣וֹב סַ֭חְרָהּ מִסְּחַר־כָּ֑סֶף וּ֝מֵחָר֗וּץ תְּבוּאָתָֽהּ׃
14 Sapagkat ang pakinabang mula rito ay higit na mabuti kaysa sa pakinabang mula sa pilak, at ang ani nito ay higit pa kaysa sa dalisay na ginto.
טו יְקָ֣רָה הִ֭יא מפניים [מִפְּנִינִ֑ים] וְכָל־חֲ֝פָצֶ֗יךָ לֹ֣א יִֽשְׁווּ־בָֽהּ׃
15 Higit siyang mahalaga kaysa sa mga perlas, at ang lahat ng iyong ninanais ay hindi maipapantay sa kanya.
טז אֹ֣רֶךְ יָ֭מִים בִּֽימִינָ֑הּ בִּ֝שְׂמֹאולָ֗הּ עֹ֣שֶׁר וְכָבֽוֹד׃
16 Haba ng mga araw ang nasa kanyang kanang kamay; nasa kanyang kaliwang kamay ang kayamanan at karangalan.
יז דְּרָכֶ֥יהָ דַרְכֵי־נֹ֑עַם וְֽכָל־נְתִ֖יבוֹתֶ֣יהָ שָׁלֽוֹם׃
17 Ang kanyang mga daan ay mga daang kaaya-aya, at ang lahat ng kanyang mga landas ay kapayapaan.
יח עֵץ־חַיִּ֣ים הִ֭יא לַמַּחֲזִיקִ֣ים בָּ֑הּ וְֽתֹמְכֶ֥יהָ מְאֻשָּֽׁר׃ (פ)
18 Siya ay punungkahoy ng buhay sa mga kumakapit sa kanya, at mapalad ang bawat umaalalay sa kanya.
יט יְֽהוָ֗ה בְּחָכְמָ֥ה יָֽסַד־אָ֑רֶץ כּוֹנֵ֥ן שָׁ֝מַ֗יִם בִּתְבוּנָֽה׃
19 Sa pamamagitan ng karunungan ay itinatag ng Walang-Hanggan ang lupa; sa pamamagitan ng pang-unawa ay itinatag Niya nang matatag ang mga langit.
כ בְּ֭דַעְתּוֹ תְּהוֹמ֣וֹת נִבְקָ֑עוּ וּ֝שְׁחָקִ֗ים יִרְעֲפוּ־טָֽל׃
20 Sa pamamagitan ng Kanyang kaalaman ay nabiyak ang mga kailaliman, at ang mga ulap ay nagpapatak ng hamog.
כא בְּ֭נִי אַל־יָלֻ֣זוּ מֵעֵינֶ֑יךָ נְצֹ֥ר תֻּ֝שִׁיָּ֗ה וּמְזִמָּֽה׃
21 Anak ko, huwag mong hayaang mawala ang mga ito sa iyong paningin; ingatan mo ang tunay na karunungan at ang malalim na pag-iisip.
כב וְיִֽהְי֣וּ חַיִּ֣ים לְנַפְשֶׁ֑ךָ וְ֝חֵ֗ן לְגַרְגְּרֹתֶֽיךָ׃
22 At ang mga ito ay magiging buhay sa iyong kaluluwa, at biyaya sa iyong leeg.
כג אָ֤ז תֵּלֵ֣ךְ לָבֶ֣טַח דַּרְכֶּ֑ךָ וְ֝רַגְלְךָ֗ לֹ֣א תִגּֽוֹף׃
23 Kung magkagayon ay lalakad ka nang panatag sa iyong daan, at ang iyong paa ay hindi matitisod.
כד אִם־תִּשְׁכַּ֥ב לֹֽא־תִפְחָ֑ד וְ֝שָׁכַבְתָּ֗ וְֽעָרְבָ֥ה שְׁנָתֶֽךָ׃
24 Kapag ikaw ay humiga, hindi ka matatakot; oo, hihiga ka, at magiging mahimbing at matamis ang iyong tulog.
כה אַל־תִּ֭ירָא מִפַּ֣חַד פִּתְאֹ֑ם וּמִשֹּׁאַ֥ת רְ֝שָׁעִ֗ים כִּ֣י תָבֹֽא׃
25 Huwag kang matakot sa biglang sindak, ni sa pagkawasak ng masasama kapag ito'y dumating.
כו כִּֽי־יְ֭הוָה יִהְיֶ֣ה בְכִסְלֶ֑ךָ וְשָׁמַ֖ר רַגְלְךָ֣ מִלָּֽכֶד׃
26 Sapagkat ang Walang-Hanggan ang magiging iyong pag-asa, at iingatan Niya ang iyong paa upang hindi ito mahuli sa bitag.
כז אַל־תִּמְנַע־ט֥וֹב מִבְּעָלָ֑יו בִּהְי֨וֹת לְאֵ֖ל ידיך [יָדְךָ֣] לַעֲשֽׂוֹת׃
27 Huwag mong ipagkait ang mabuti sa nararapat tumanggap nito, kapag nasa kapangyarihan ng iyong kamay na gawin ito.
כח אַל־תֹּ֘אמַ֤ר לרעיך [לְרֵֽעֲךָ֨ ׀] לֵ֣ךְ וָ֭שׁוּב וּמָחָ֥ר אֶתֵּ֗ן וְיֵ֣שׁ אִתָּֽךְ׃
28 Huwag mong sabihin sa iyong kapwa, “Umalis ka muna at bumalik ka, at bukas ay magbibigay ako,” gayong mayroon ka naman nito.
כט אַל־תַּחֲרֹ֣שׁ עַל־רֵעֲךָ֣ רָעָ֑ה וְהֽוּא־יוֹשֵׁ֖ב לָבֶ֣טַח אִתָּֽךְ׃
29 Huwag kang magbalak ng masama laban sa iyong kapwa, gayong siya ay naninirahang panatag sa tabi mo.
ל אַל־תרוב [תָּרִ֣יב] עִם־אָדָ֣ם חִנָּ֑ם אִם־לֹ֖א גְמָלְךָ֣ רָעָֽה׃
30 Huwag kang makipagtalo sa isang tao nang walang dahilan, kung hindi ka naman niya ginawan ng masama.
לא אַל־תְּ֭קַנֵּא בְּאִ֣ישׁ חָמָ֑ס וְאַל־תִּ֝בְחַ֗ר בְּכָל־דְּרָכָֽיו׃
31 Huwag kang mainggit sa taong marahas, at huwag mong piliin ang alinman sa kanyang mga daan.
לב כִּ֤י תוֹעֲבַ֣ת יְהוָ֣ה נָל֑וֹז וְֽאֶת־יְשָׁרִ֥ים סוֹדֽוֹ׃
32 Sapagkat kasuklam-suklam sa Walang-Hanggan ang lumilihis sa tamang daan, ngunit nasa mga matuwid ang Kanyang lihim na payo.
לג מְאֵרַ֣ת יְ֭הוָה בְּבֵ֣ית רָשָׁ֑ע וּנְוֵ֖ה צַדִּיקִ֣ים יְבָרֵֽךְ׃
33 Ang sumpa ng Walang-Hanggan ay nasa bahay ng masama, ngunit pinagpapala Niya ang tahanan ng mga matuwid.
לד אִם־לַלֵּצִ֥ים הֽוּא־יָלִ֑יץ ולעניים [וְ֝לַעֲנָוִ֗ים] יִתֶּן־חֵֽן׃
34 Kung tungkol sa mga manlilibak, siya'y nanlilibak; ngunit sa mga mapagpakumbaba ay nagbibigay siya ng lingap.
לה כָּ֭בוֹד חֲכָמִ֣ים יִנְחָ֑לוּ וּ֝כְסִילִ֗ים מֵרִ֥ים קָלֽוֹן׃ (פ)
35 Karangalan ang mamanahin ng marurunong, ngunit kahihiyan ang ibinubukod ng mga hangal bilang kanilang bahagi.
Nakaraang KabanataSusunod na Kabanata